فیبروم رحم، تودههای غیرسرطانی هستند که در دیواره رحم رشد میکنند و میتوانند بدون هیچ نشانهای باقی بمانند یا باعث علائمی مانند درد، خونریزی شدید و فشار در ناحیه لگن شوند. این تودههای شایع که بیشتر در زنان در سنین باروری دیده میشوند، میتوانند تأثیرات مختلفی بر سلامت و کیفیت زندگی داشته باشند. اما خبر خوب این است که روشهای متنوعی برای کنترل و درمان آنها وجود دارد. در ادامه، با علل، علائم و راههای درمان فیبروم رحم بیشتر آشنا میشویم.
فیبروم رحم چیست؟
فیبروم رحم یا میوم تودههای غیرسرطانی (خوشخیم) هستند که در دیواره رحم رشد میکنند. این تودهها از بافت عضلانی و فیبری تشکیل شدهاند و اندازه آنها میتواند از یک دانه کوچک تا یک توده بزرگ که موجب تغییر شکل رحم میشود، متغیر باشد.
فیبرومها اغلب در سنین باروری ظاهر میشوند و ممکن است بدون علامت باشند، اما در برخی موارد باعث علائمی مانند خونریزی شدید قاعدگی، درد لگنی، تکرر ادرار و حتی مشکلات باروری شوند. علل دقیق ایجاد فیبروم مشخص نیست، اما عوامل ژنتیکی، هورمونی و محیطی در رشد آن نقش دارند.
روشهای درمانی فیبروم رحم بسته به شدت علائم و اندازه توده متفاوت است و شامل نظارت پزشکی توسط بهترین متخصص زنان، دارودرمانی و در برخی موارد جراحی میشود.
در صورتی که هر سوالی در این زمینه دارید، می توانید از دکتر سارا نوروزی مشاوره بگیرید.
علائم فیبروم رحم
علائم فیبروم رحم بسته به اندازه، تعداد و محل قرارگیری آن در رحم میتواند متفاوت باشد. برخی از زنان ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند، در حالی که برخی دیگر ممکن است علائم شدیدی را تجربه کنند. شایعترین علائم فیبروم رحم عبارتند از:
- خونریزی شدید و طولانیمدت قاعدگی (منوراژی) که ممکن است منجر به کمخونی شود.
- درد یا احساس فشار در ناحیه لگن که میتواند مداوم یا دورهای باشد.
- افزایش تعداد دفعات ادرار به دلیل فشار فیبروم بر مثانه.
- یبوست یا احساس فشار در روده در صورتی که فیبروم روی روده تأثیر بگذارد.
- درد هنگام رابطه جنسی در برخی موارد.
- تورم یا بزرگ شدن شکم در صورت وجود فیبرومهای بزرگ.
- مشکلات باروری یا سقط مکرر در موارد نادر که فیبروم در باروری اختلال ایجاد میکند.
در صورت مشاهده این علائم، مراجعه به بهترین دکتر درمان فیبروم رحم ضروری است تا با انجام معاینات و آزمایشهای لازم، روش درمانی مناسب تعیین شود.
علل ایجاد فیبروم رحم
علت دقیق ایجاد فیبروم رحم هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما تحقیقات نشان میدهد که عوامل مختلفی در رشد آن نقش دارند. در ادامه برخی از مهمترین علل فیبروم رحم را بررسی میکنیم:
تأثیر هورمونها
هورمونهای استروژن و پروژسترون، که در تنظیم چرخه قاعدگی نقش دارند، میتوانند رشد فیبرومها را تحریک کنند. این تودههای عضلانی حاوی گیرندههای هورمونی بیشتری نسبت به عضلات طبیعی رحم هستند، به همین دلیل در دوران بارداری (که سطح هورمونها بالاتر است) رشد کرده و پس از یائسگی، زمانی که سطح این هورمونها کاهش مییابد، کوچکتر میشوند.
بیشتر بخوانید: اندومتریوز
عوامل ژنتیکی
ژنتیک نقش مهمی در بروز فیبروم دارد. اگر مادر یا خواهر شما دچار فیبروم رحم باشد، احتمال ابتلای شما نیز افزایش مییابد. برخی از تغییرات ژنتیکی خاص در سلولهای فیبروم مشاهده شده که ممکن است در رشد غیرطبیعی این تودهها مؤثر باشند.
عوامل التهابی و رشد سلولی
برخی از پروتئینهای خاص در بدن، مانند فاکتورهای رشد شبه انسولین (IGF)، ممکن است باعث تحریک تکثیر سلولهای عضلانی رحم شوند. همچنین، التهاب مزمن در بافتهای رحمی میتواند محیطی مناسب برای رشد فیبرومها ایجاد کند.
سبک زندگی و تغذیه
عادات غذایی نامناسب، مانند مصرف زیاد گوشت قرمز و غذاهای فرآوریشده، و مصرف کم میوه و سبزیجات، میتواند خطر ابتلا به فیبروم را افزایش دهد. همچنین، چاقی و اضافهوزن با افزایش سطح استروژن در بدن، احتمال رشد فیبرومها را بیشتر میکند.
عوامل محیطی و استرس
قرار گرفتن در معرض برخی از مواد شیمیایی مختلکننده هورمونی، مانند بیسفنول A (BPA) موجود در پلاستیکها، ممکن است در رشد فیبرومها تأثیر بگذارد. علاوه بر این، استرس مزمن میتواند باعث تغییرات هورمونی شود که به طور غیرمستقیم در رشد فیبرومها نقش دارد.
درک این عوامل میتواند به پیشگیری و کنترل بهتر فیبروم رحم کمک کند. اگر علائم مشکوکی دارید، مراجعه به پزشک برای تشخیص و درمان بهموقع ضروری است.
بیشتر بخوانید: بهترین دکتر لاپاراسکوپی رحم در تبریز
تشخیص فیبروم رحم
برای تشخیص فیبروم رحم، پزشک ابتدا از بیمار درباره علائم، سابقه پزشکی و خانوادگی او سؤال میکند. سپس معاینات فیزیکی و آزمایشهای تصویربرداری برای تأیید وجود فیبروم انجام میشود. مهمترین روشهای تشخیصی شامل موارد زیر است:
1. معاینه لگنی
پزشک ممکن است طی معاینه فیزیکی، تغییرات در اندازه و شکل رحم را بررسی کند. در صورتی که رحم بزرگتر از حد طبیعی باشد یا تودهای در آن احساس شود، بررسیهای بیشتری لازم خواهد بود.
2. سونوگرافی (اولتراسوند)
سونوگرافی ترانسواژینال یا شکمی یکی از رایجترین روشهای تشخیص فیبروم است. در این روش، امواج صوتی برای ایجاد تصویر از رحم استفاده میشود و پزشک میتواند اندازه، تعداد و موقعیت فیبرومها را مشاهده کند.
3. امآرآی (MRI)
اگر نیاز به اطلاعات دقیقتری باشد، پزشک ممکن است تصویربرداری با رزونانس مغناطیسی (MRI) را توصیه کند. این روش جزئیات بیشتری درباره نوع، اندازه و محل دقیق فیبرومها ارائه میدهد و معمولاً در مواردی که تصمیم به جراحی یا درمان خاصی گرفته شود، استفاده میشود.
4. هیستروسونوگرافی (سونوهیستروگرافی)
در این روش، یک محلول نمکی از طریق دهانه رحم به درون رحم تزریق شده و سپس سونوگرافی انجام میشود. این تکنیک به پزشک کمک میکند تا فیبرومهای داخل حفره رحم را بهتر مشاهده کند.
5. هیستروسکوپی
در این روش، یک لوله باریک مجهز به دوربین (هیستروسکوپ) از طریق واژن وارد رحم میشود تا سطح داخلی رحم بررسی شود. اگر فیبرومها درون حفره رحم قرار داشته باشند، این روش بسیار مفید خواهد بود.
6. لاپاراسکوپی
در برخی موارد، برای بررسی دقیقتر، پزشک ممکن است لاپاراسکوپی فیبروم رحم را توصیه کند. در این روش، یک دوربین کوچک از طریق یک برش کوچک در شکم وارد بدن میشود تا رحم و سایر اندامهای لگنی مشاهده شوند.
پس از تشخیص فیبروم، پزشک بر اساس اندازه، محل و علائم بیمار، بهترین روش درمانی را پیشنهاد میدهد. اگر علائمی دارید که ممکن است نشانه فیبروم باشند، مراجعه به پزشک برای بررسی دقیق ضروری است.
پیشگیری از فیبروم رحم
اگرچه نمیتوان به طور کامل از ایجاد فیبروم رحم جلوگیری کرد، اما میتوان با رعایت برخی نکات، خطر بروز یا رشد آن را کاهش داد. یکی از مهمترین عوامل، تغذیه سالم است. مصرف میوهها، سبزیجات، غلات کامل و کاهش مصرف گوشت قرمز و غذاهای فرآوریشده میتواند تاثیر مثبتی بر سلامت هورمونی داشته باشد. همچنین، حفظ وزن متعادل و پرهیز از چاقی بسیار مهم است، زیرا چربیهای اضافی میتوانند باعث افزایش سطح استروژن در بدن شوند و رشد فیبروم را تحریک کنند. مصرف مواد غذایی حاوی آنتیاکسیدان مانند مرکبات، اسفناج، و چای سبز نیز میتواند به تنظیم تعادل هورمونی کمک کند.
علاوه بر تغذیه، سبک زندگی سالم نیز در پیشگیری از فیبروم موثر است. انجام ورزش منظم، کاهش استرس و داشتن خواب کافی میتواند از نوسانات هورمونی جلوگیری کند. مدیریت استرس از طریق مدیتیشن، یوگا و فعالیتهای آرامشبخش، سطح هورمونهای استرس را کنترل کرده و از تاثیرات منفی آنها بر سلامت رحم میکاهد. همچنین، پرهیز از مصرف الکل و سیگار و محدود کردن قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی مختلکننده هورمونها (مانند BPA موجود در پلاستیکها) میتواند خطر ابتلا به فیبروم را کاهش دهد. رعایت این نکات به حفظ سلامت رحم و پیشگیری از رشد فیبروم کمک میکند.
نتیجهگیری
فیبروم رحم یکی از شایعترین مشکلات زنان در سنین باروری است که میتواند بدون علامت باشد یا باعث علائم آزاردهندهای مانند خونریزی شدید، درد لگنی و مشکلات باروری شود. اگرچه علت دقیق این بیماری مشخص نیست، اما عوامل هورمونی، ژنتیکی و سبک زندگی در بروز آن نقش دارند. تشخیص بهموقع از طریق روشهایی مانند سونوگرافی، امآرآی و هیستروسکوپی میتواند به مدیریت بهتر این مشکل کمک کند.