سونوگرافی دوران بارداری ابتداییترین و اساسیترین مرحلهایست که باید در بارداری انجام شود، زیرا دوران بارداری مهمترین تجربه زیستی و احساسی زندگی هر خانمی است. سونوگرافی نوعی تصویربرداری غیر تهاجمی و بیخطر از جنین است که با روشی بسیار آسان انجام میشود. همین موضوع ساده نقش حیاتی در تشخیص سلامت مادر و جنین خواهد داشت. به همین منظور باید از تمام مراحل آن آگاه باشید. در این مقاله به بررسی اهمیت سونوگرافی بارداری، انواع آن، زمانهای مناسب برای انجام و سایر نکات کلیدی میپردازیم.
اهمیت سونوگرافی در دوران بارداری
همانطور که گفتیم سونوگرافی بارداری، نقش کلیدی در ارزیابی سلامت جنین و مادر ایفا میکند. اولین چیزی که در سونوگرافی مشخص میشود هفته بارداری و سن جنین است. برحسب این اطلاعات، پزشک زمان زایمان را مشخص خواهد کرد. نکته مهم دیگر در سونوگرافی دوران بارداری این است که اگر جنین دچار ناهنجاری باشد یا در رشد اندامها مشکلی وجود داشته باشد، در همان ماههای ابتدایی قابل تشخیص خواهد بود.
از دیگر مواردی که در سونوگرافی مشخص میشود، میزان مایع آمنیوتیک است. این مایع در واقع منبع تغذیه جنین خواهد بود که بسته به نوع تغذیه مادر تغییر میکند. علاوه بر این تشخیص تشکیل قلب جنین به صورت کامل و سالم نیز بر عهده سونوگرافیهای ماههای ابتدایی بارداری است. تمام این موارد نشاندهنده اهمیت سونوگرافی در دوران بارداری است. موضوعی ساده که باید جدی گرفته شود.
برای مشاوره در این زمینه به طور رایگان با دکتر سارا نوروزی بهترین متخصص زنان در تبریز مشاوره شوید.
انواع سونوگرافی دوران بارداری
سونوگرافی دوران بارداری انواع مختلفی دارد که هر یک از آنها تصاویر خاصی از جنین ارائه میدهند. به طور کلی سونوگرافی به دو دسته کلی تقسیم خواهد شد:
- سونوگرافی ترانس واژینال:
در این نوع از سونوگرافی پروب را وارد واژن میکنند تا تصاویری از محیط رحم، موقعیت جنین (اگر قابل رویت باشد) و مواردی از این دست را مشاهده نمایند.
این تست اولین سونوگرافی پس از آزمایش بتا برای تایید بارداری و مشاهده ساک حاملگی است. ساک حاملگی همان کیسه جنینیست که پس از لقاح موفق شکل میگیرد. پس از مشاهده آن در سونو واژینال پزشک بارداری را تایید خواهد کرد.
- سونوگرافی شکمی:
پس از هفته دوازدهم، سونوگرافی دوران بارداری از نوع شکمی خواهد بود. در این روش پروب را روی سطح شکم مادر قرار میدهند و با امواج فراصوتی، تصاویری از درون رحم و وضعیت قرارگیری جنین بدست میآید.
در این موقعیت ضربان قلب و میزان تشکیل شدن آن چک میشود. همچنین ناهنجاریهای جنین نیز تا حدودی قابل مشاهده خواهد بود.
بیشتر بخوانید: لاپاراسکوپی فیبروم رحم در تبریز
سونوگرافی سه بعدی و چهاربعدی:
این سونوگرافی نیز به صورت شکمی انجام میشود. در سونو سه بعدی، تصویری کامل از جنین و موقعیتی که در رحم دارد به دست میآید.
در سونوگرافی چهاربعدی، با کنار هم قرار دادن تصاویر سه بعدی، یک فیلم تقریبی از حرکات جنین بدست خواهد آمد. در این نوع سونوگرافی امکان مشاهده فعالیتهای جزئی جنین مانند خمیازه کشیدن، کش و قوس آمدن و … را میتوان مشاهده کرد.
مهمترین و تخصصیترین سونوگرافی دوران بارداری
برای تشخیص دقیقتر وضعیت جنین سونوگرافیهای تشخیصی و تکمیلی وجود دارد که با توجه به درخواست پزشک متخصص انجام خواهند شد.
- سونوگرافی NT:
اولین سونوگرافی غربالگری در دوران بارداری که انجام میشود، سونو NT خواهد بود. در این روش با بررسی مایع پشت گردن جنین، سلامت او تایید میشود.
با تست NT بسیاری از ناهنجاریهای کروموزومی مانند سندروم داون، معلولیتهای ذهنی و … قابل تشخیص خواهد بود.
- سونوگرافی آنومالی:
دومین مرحله غربالگری جنین است. در این تست تقریبا تمام مشکلات جسمی و فیزیکی جنین تشخیص داده میشود.
مسئول سونوگرافی دور سر، شکم و پا جنین را اندازه میگیرد و سپس با ارزیابی آنها میزان رشد و وزن نسبی را بدست میآورد.
اسکن آنومالی هرگونه نقصی در اعضای داخلی بدن جنین مانند قلب، کلیه، کبد، اندامهای جنسی و … را به وضوح نشان میدهد. همچنین در این مرحله تعیین جنسیت نیز امکانپذیر خواهد بود.
- اکوکاردیوگرافی قلب جنین:
اگر در هر یک از سونوگرافی دوران بارداری مورد مشکوکی مشاهده شده باشد، پزشک اکوکاردیوگرافی را تجویز خواهد کرد. در این روش با استفاده از امواج صوتی، یک نوار قلب از جنین گرفته میشود.
نوار قلب میتواند نامنظمیهای ضربان قلب و مشکلات مادرزادی قلبی جنین را نشان دهد.
- سونوگرافی داپلر:
در این سونوگرافی میزان خونرسانی به جنین به دقت بررسی خواهد شد. اگر میزان اکسیژن و مواد مغذی به اندازه نرمال به جنین نرسد، در این روش تشخیص داده میشود تا از انواع آمبولی، لخته شدن خون، گرفتگی عروقی، سکته مغزی و … جلوگیری شود.
- سونوگرافی بیومتری:
سونوگرافی بیومتری میزان رشد جنین را به پزشک نشان خواهد داد. متخصص، نتیجه این تست را با سونو ابتدایی که سن جنین را تخمین زده بود، مقایسه میکند.
درواقع در این مرحله از سونوگرافی دوران بارداری میزان رشد جنین با توجه به سن او بررسی میشود و اگر اختلالی در رشد اندامهای داخلی و خارجی وجود داشته باشد، قابل تشخیص است.
بیشتر بخوانید: زگیل تناسلی
بهترین زمان برای سونوگرافیهای دوران بارداری
حال که انواع سونوگرافی را میشناسیم، باید بدانیم بهترین زمان برای انجام هر یک از آنها چه دورهای از حاملگی خواهد بود.
- زمان سونوگرافی واژینال برای تایید بارداری: بین هفته چهار و پنجم
- زمان سونوگرافی شکمی برای تشخیص موقعیت جنین و تشکیل قلب: بین هفته هشتم و نهم
- زمان سونوگرافی NT برای تشخیص ناهنجاریهای ژنتیکی: بین هفته یازدهم تا سیزدهم بارداری
- زمان سونوگرافی آنومالی برای تشخیص مشکلات جسمی و تعیین جنسیت: بین هفته شانزدهم تا نوزدهم
- زمان اکو کاردیو قلب برای بررسی ناهنجاریهای قلبی: سه ماههی دوم بارداری
- زمان سونوگرافی داپلر برای تایید سلامت سیستم خونرسانی: سه ماههی دوم بارداری
- زمان سونوگرافی بیومتری برای تایید رشد نرمال جنین: سه ماههی سوم بارداری
- آخرین سونوگرافی برای بررسی میزان رشد و تعیین زمان زایمان: بعد از هفته بیست و هشتم بارداری
آمادگیهای لازم قبل از انجام سونوگرافی بارداری
برای اینکه بهترین نتیجه را بگیرید بهتر است چند نکته را رعایت نمایید.
- برای بهتر دیده شدن محیط رحم در مدت زمان کوتاهی مقدار زیادی آب بنوشید تا سونوگرافی با مثانه پر انجام شود.
- برای برخی از تستهای تخصصی ممکن است نیاز باشد که با شکم خالی سونوگرافی را انجام دهید.
- پوست شکم خود را با هیچ مادهای اعم از روغن، مرطوبکننده و … نپوشانید.
- برای دسترسی راحت پزشک، لباس مناسب بپوشید.
آیا سونوگرافی برای مادر و جنین ضرر دارد؟
به طور کلی سونوگرافی دوران بارداری یکی از بیخطرترین و امنترین راههای بررسی سلامت مادر و جنین است. درست است که امواج فراصوت آسیبی به جنین وارد نمیکند اما باید از انجام تستهای غیرضروری نیز خودداری کرد.
مادر در طول دوران بارداری باید چهار سونوگرافی ضروری را انجام دهد که شامل: سونوگرافی NT، آنومالی، بیومتری و سونوگرافی آخر در سه ماههی سوم میشود.
برای انجام دیگر تستها حتما به دستور پزشک نیاز خواهد بود. همچنین گاهی برخی از والدین برای سونوگرافی چهاربعدی اصرار میکنند که اینکار نیز بدون مشورت متخصص توصیه نمیشود.
هزینه سونوگرافی دوران بارداری
هزینه انجام سونوگرافی به عوامل مختلفی بستگی دارد اما به طور کلی معمولا هزینه سونوگرافیهای سه بعدی و چهاربعدی بیشتر خواهد بود.
موارد دیگری نیز بر هزینهها تاثیرگذارند که در ادامه به آنها اشاره خواهیم کرد:
- نوع سونوگرافی
- زمان انجام
- میزان تجهیزات مرکز درمانی
- تجربه پزشک متخصص
- تعرفههای بیمه و نوع بیمه مادر
نتیجهگیری
در نهایت سونوگرافی یکی از ابتداییترین و مهمترین مراحلیست که مادر باید در طول دوران حاملگی خود چند بار انجام دهد. بنابراین مهم است که کدام مرکز و پزشک را برای این امر انتخاب میکنید. برای اینکه بهترین انتخاب را داشته باشید، بهتر است از متخصص زنان خود راهنمایی بگیرید.